Ф.Кәримнең «Кыр казы» шигырен өйрәнү
(Рус төркемендә татар әдәбияты. V сыйныф)
 Эльмира ХӘБИБУЛЛИНА, 
Бөгелмәдәге 8 нче урта мәктәпнең I квалификация категорияле татар теле һәм әдәбияты укытучысы

Тема	Безгә тынычлык кирәк!	
Максат	 Фатих Кәримнең тормыш юлы һәм иҗаты белән таныштыру, «Кыр казы» шигыре өстендә эш.
 9 лексик сүз өйрәнү. Өйрәнелгән һәм өйрәнгән лексика ярдәмендә сугыш турында әңгәмә оештыру.
 Укучыларда азатлык өчен көрәшкән сугышчыларга карата ихтирам хисе тәрбияләү	
Планлаштырылган нәтиҗәләр	 Метапредмет: сугыш кырларында илебезнең азатлыгы өчен кан коелуның мәгънәсен укучыларга тарих белән бәйләп аңлату
 Предмет: Ф.Кәримнең тормыш юлы һәм иҗаты турында белемнәрне үзләштерү, Ф.Кәримнең «Кыр казы» шигырен өйрәнү
 Шәхескә кагылышлы:  укучыларда азатлык өчен көрәшкән сугышчыларга карата ихтирам хисе тәрбияләү	
Дәрес тибы	 Катнаш	
 Предметара бәйләнеш	 Тарих	
 Эшне оештыру	  Фронталь, парларда, индивидуаль	
 Материал	 Дәреслек (Мотыйгуллина Ә. Р., Ханнанов Р. Г., Хисмәтова Л. К. Татар әдәбияты (2 нче кисәк, 36 – 37 нче битләр), эш дәфтәре (33 нче бит), Интернет челтәреннән алынган мәгълүматлар	
Җиһазлау	Мультимедиа проекторы, экран, презентация	
Дәрес этаплары	Укытучы эшчәнлеге	Укучы эшчәнлеге	Универсаль уку гамәлләре	
I. Мотивлаштыру-ориентлаштыру	Исәнләшү. Уңай психологик халәт тудыру, дәреснең эпиграфы белән танышу: 
Үлем турында уйлама,
Илең турында уйла, 
Илең турында уйласаң,
Гомерең озын була	Исәнләшү. Дәрескә әзерлекне күрсәтү
	Шәхси: шәхескә карата хөрмәт, укытучыга карата ихтирам күрсәтү	
II. Белемнәрне актуальләштерү	Сораулар биреп, сугышта катнашкан язучылар турында әңгәмә оештыру.
 – Бөек Ватан сугышында катнашкан кайсы язучылар, шагыйрьләр турында укыдык?
 – Бу язучыларның, шагыйрьләрнең нинди әсәрләрен, шигырьләрен беләсез?	Бөтен сыйныф эшли, сорауларга җавап бирәләр	Танып белү: темага кереш	
 III. Уку мәсьәләсен кую	 Табышмак әйтү. Суда юынып алды, өсте коры калды. Бу нәрсә? 
– Бүген нәрсә турында укырбыз? 
– Бүген дәрестә Бөек Ватан сугышында катнашкан шагыйрь Фатих Кәрим иҗаты белән танышырбыз, аның «Кыр казы» шигырен өйрәнербез	 

 Каз

Каз турында	 Шәхси: укучының эчке әзерлеге
Коммуникатив: аралашуны планлаштыру
Регулятив: укытучы ярдәмендә дәрестә эшчәнлек максатын кую	
 IV. Уку мәсьәләсен өлешләп чишү
   Автор белән танышу	 Язучының шигырьләрен, китапларын күрсәтеп, презентация ярдәмендә  аның тормышы һәм иҗаты белән таныштыру.
 1 нче биремнең сорауларына җавап бирү	Дәреслектән (36 нчы бит) Ф. Кәрим турында белешмәне уку	 Танып белү: 1 нче бирем һәм сораулар ярдәмендә укучыларның аңлавын тикшерү	
 Сүзлек белән эш	Сүзләрне укый  (37 нче бит).
 Авыр сүзләрне аерым укучылардан кабатлаттыру	Укучылар сүзләрне кабатлый		
V. Яңа теманы өйрәнү
Ф.Кәримнең «Кыр казы» шигырен уку	Проблемалы сорау бирү.
– Шигырьдә солдат нәрсә белән сөйләшә?
 Шигырьне сәнгатьле уку 	 Шигырьне үзлекләреннән укыйлар, тәрҗемә итәләр.
Берничә укучы шигырьне кычкырып укый	Шәхси: шигырь  эчтәлеген кабул итәргә әзерлек
 Коммуникатив: әңгәмә кору
 Танып белү: төп фикерне таба белү	
Ял итү минуты	 Без әле бераз ардык, 
 Ял итәргә уйладык.
 Башны иябез алга,
 Ә аннары – артка.
 Уңга, сулга борылабыз, Аннан карап торабыз.
 Иң өсләрен сикертәбез,           Кулларны биетәбез.
 Бер алга, бер артка сузып,
 Күңелле ял итәбез (Cүзләр экранда бирелә)	 Укучылар сүзләрне әйтеп, хәрәкәтләрне ясый		
 VI. Теманы беренчел ныгыту. Биремнәр һәм сораулар, эш дәфтә-рендә эшләү	 Биремнәрне аңлату
	Биремнәрне укыйлар, авыр булса, тәрҗемә итәргә мөмкин. Җавапны партадашлары әйтә. 1 нче биремдә бирелгән сүзләрне «Татарча-русча сүзлек» ярдәмендә русчага тәрҗемә итеп язалар.
 Сүзләрне тәрҗемә итеп язу өлешен, чылбырлап, бер укучы әйтә, калганнары яза.	Танып белү: дәреслек-тән 4, 5 нче биремнәр эшләнелә. Эш дәфтәрендәге биремнәрне үтиләр
Коммуникатив: иптәшеңнең фикерен тыңлау.
Регулятив: үз фикереңне формалаштырып әйтә белү	
Кроссворд чишү	 Кош исемнәрен русча әйтү (гусь, кукушка, ворона, стриж чёрный, тетерев, ласточка, зяблик)	 Кроссвордны чишәләр. (Каз, күке, карга, керәшә, көртлек, карлыгач, кызылтүш)	Танып белү: «Татарстандагы кош исемнәрен бел» дип аталган кроссвордны чишү	
VII. Рефлексия. Дәресне йомгаклау
 Рефлексив кабатлау	Биремне аңлату
	Дәреслектәге 6 нчы биремне эшлиләр	Танып белү: бу бирем эшләнгәндә шигырьнең эчтәлеге кабатланыла	
 Бәяләү.	Укучыларга дәрестә катнашканнары бәяләнеп билгеләр куела	Укучылар үз-үзләрен бәялиләр	 Шәхси: уңышка нигезләнгән үзбәя
 Коммуникатив: иптәшеңне тыңлау, үз фикереңне формалаштыру	
 Өй эше	Дәреслектәге 3 нче һәм 7 нче биремнәр тәкъдим ителә	Укучылар сайлап алалар	Танып белү: диалог яки монолог төзү	
 Алдагы дәрескә проблема кую	 Дәресне йомгаклап, нәтиҗә ясар өчен сорау бирә:
 – Ни өчен Бөек Ватан сугышында солдатлар гомерләрен дә кызганмыйча көрәшәләр?	 Сорауга җавап:
 – Чөнки алар туган илләрен саклыйлар